In vooroverleg met een klant speelde ook weer zoiets. Het gaat over een spannende projectbijeenkomst. Een team waarin een hoop wrevel tussen twee partijen ontstaan is, en onbegrip over hoe het kan zijn zoals het nu is: beide partijen blijven steken en komen niet nader tot elkaar. En weten eigenlijk ook niet goed hoe hard grenzen nu echt zijn, of er alternatieven zijn, wat het betekent als ze er niet uit komen, etcetera.

Als buitenstaanders stellen we veel vragen vanuit de onderliggende vraag “wat moet er waar zijn?”. Wat moet er waar zijn voor beide partijen om te reageren zoals ze reageren. Omdat we er van uitgaan dat mensen doen wat ze doen, omdat ze daar (voor hen) hele goede redenen voor hebben. Daar kunnen wij iets van vinden, maar dat verandert er niets aan.

En nu juist met dat gegeven gaan wij aan het werk: we stellen de opdrachtgever, en later ook het team, vragen die gaan om het verhelderen van ‘hoe het is’. Niet vanuit onze optiek als buitenstaanders (niets makkelijker dan een analyse maken vanaf de zijlijn), maar juist vanuit hun eigen optiek. Wat zit er voor hen zelf nu eigenlijk achter hun gedrag, hun reacties? Wat maakt dat ze doen wat ze doen?

Want dat is de realiteit waar we het mee te doen hebben. De realiteit bijvoorbeeld dat er voor deze opdracht echt niet meer budget is, de realiteit dat er echt niet meer fte’s bij gaan komen. En ook de realiteit dat men het gewoon echt niet goed genoeg vind, of dat er nu simpelweg teveel taken en eisen zijn om binnen de tijd aan te kunnen.

Het is verrassend hoeveel het oplevert om ‘gewoon’ met deze realiteit te werken. En daar vanuit het blikveld ook wat verder op te rekken naar de consequenties daarvan. Als we er niet uit gaan komen, wat gebeurt er dan eigenlijk? Blijven we gewoon doorgaan, of zorgen we er dan ook voor dat we laten zien dat het echt niet werkt zo? Als dat ineens wél met elkaar besproken wordt, weten we ook veel beter waar we voor kiezen, en wat de keuzes überhaupt zijn.

Het klinkt zo simpel, ‘werken met wat er is’, en als we daar eenmaal op uitgekomen zijn, is het dat ook! Alleen de weg er naartoe, die vergt het nodige doorzetten en helder blijven denken. Een klant van ons zei ooit “jullie weten de vinger precies op de zere plek te leggen, en vertalen dat in praktische oplossingen”.

Fijn, dat we dat mogen bijdragen! Doorvragen op hoe dingen lijken, zodat het uiteindelijk in de praktijk gaat blijken! Mooi werk hebben we toch….

——————————————————
Wendy Nieuwland is een van de partners van Gewoon aan de slag. Ze begeleidt veranderingen in organisaties vanuit een systemische aanpak. Ze blijft zelf ook altijd weer verder leren en ontwikkelen met als vraag “wat maakt dat veranderingen echt gerealiseerd worden?”.

Toen ik eenmaal bij de stoep, liep mijn buurvrouw net de deur uit. Met een verlegen glimlach sprak ze me aan: ‘dat je dat durft!’ zei ze. Mijn antwoord was kort en simpel: deze ochtendjas is echt heel warm hoor! De buurvrouw liep door en ik ging weer naar binnen.

Later die dag trof ik de buurvrouw in haar voortuin. We raakten aan de praat. Bleek dat zij iets heel anders bedoelde met haar opmerking die ochtend. Iets wat ik nooit bedacht zou hebben. Namelijk dat zij voor geen goud de straat op zou gaan zoals ik die ochtend deed: mijn haar alle kanten op, bril op mijn neus, in ochtendjas, en warme dikke sokken.

Tsja, zo zie je maar weer. Ook voor mij geldt nog steeds dat ik de dingen die niet binnen mijn waarden en ervaringen passen, zelf niet zo snel zal bedenken.  En dus loop ik ook nog zo nu en dan tegen mijn eigen olifanten aan.

Als mijn moeder wat minder vaak zou hebben gezegd: ‘heb je een hemd aan?’, zou ik dan mijn buurvrouw eerder hebben begrepen?

Wat roept het op? Wat kun je hiermee? We horen graag van je.

De nieuwe harmonie realiseren vraagt stevig neerzetten van de eigen partij, de nieuwe ‘logica’ gaan horen en voelen, tijd nemen om te oefenen en steeds bij te sturen. Comfortabel zijn met hoe vals het soms nog even klinkt, dat hoort erbij! En soms het arrangement wat bijschaven, omdat het toch niet zo klinkt als bedacht was.

Een zelfde proces zie je bij organisatieveranderingen. De oude manier zit lekker ingesleten, en ook al klonk het eigenlijk niet zo fantastisch (ook sommige oude pophits zijn eigenlijk wel draken van nummers…), het gaat wel vanzelf.

Een nieuwe manier van werken, of het nu een grote cultuurverandering is of een nieuw team door krimp of samenvoeging, gaat niet vanzelf. In de overgangsfase (de fase van de liminaliteit dus), is veel oefenen en volhouden het devies. Je eigen nieuwe deel stevig neerzetten, en dan vooral samen repeteren, bijstellen, en aanpassen om het geheel in het nieuwe arrangement veel mooier te laten klinken dan het origineel.

Innovatie en veranderingen vereisen het oude riedeltje los te laten en te werken aan dat nieuwe, soms verrassende geluid. Een geluid dat voortkomt uit de individuele geluiden die op elkaar afgestemd worden. Alignment zou je het ook kunnen noemen. Het vereist acceptatie dat het tijd en oefening vergt, niet meteen perfect hoeft te klinken en je regelmatig even terug zult vallen op de oude bekende melodie.

Uiteindelijk klinkt er dan wel een prachtig nieuw geluid!

——————————————————
Wendy Nieuwland is een van de partners van Gewoon aan de slag. Ze begeleidt veranderingen in organisaties vanuit een systemische aanpak. Ze blijft zelf ook altijd weer verder leren en ontwikkelen met als vraag “wat maakt dat veranderingen echt gerealiseerd worden?”.

De torenklok is niet congruent: beeld en geluid zeggen verschillende dingen.

Als je wat je doet en wat je zegt niet op elkaar afstemt, dan gebeurt hetzelfde. Ook in organisatieveranderingen raken medewerkers verward, geïrriteerd en haken uiteindelijk af. En helaas gebeurt dat ook als niet alle collega managers hetzelfde doen en zeggen over wat er gebeurt en moet gebeuren. In succesvolle veranderingen is het management genoeg op een lijn om congruent te kunnen zijn in woord en daad (bijvoorbeeld met behulp van team alignment). En is oog voor het afstemmen van het te bereiken doel op de weg ernaar toe. Het zou niet de eerste keer zijn dat ‘we willen pro-actiever worden’ wordt aangevlogen met een geheel vantevoren uitgedacht plan. De kans van slagen? Minimaal.

Alleen al het doorlichten van de situatie op congruentie geeft voor onze klanten veel inzicht in wat nodig is voor een verandering die slaagt.

In dit geval door maar twee verhelderende vragen te stellen. Twee vragen die we niet gewend zijn om te stellen en die wel veel opleveren zoals de animatie laat zien:

httpv://youtu.be/uCX8VpPgs2A

In maart starten we weer een nieuwe cyclus van de modules Zuiver Communiceren, waarin je leert hoe je ook dit soort vragen kunt gebruiken om nog meer effect te bereiken.

In april zijn er weer toegepaste trainingen voor trainers en facilitatoren en voor adviseurs en ondernemers.

‘En waar is […]?’ is een heel logische vraag, die je informatie geeft over de locatie van iets, of van iemand. Waar zijn de voorraden, waar is de laatste versie van dat voorstel, waar is onze klant? Vragen die we onszelf en elkaar wel eens stellen, maar ook vaak over het hoofd zien. Het is erg de moeite waard om de vraag wel even te stellen. Omdat het antwoord nog wel eens wat kan verduidelijken dat we zelf over het hoofd hadden gezien.

Daarnaast kan je de vraag ook prima stellen over niet tastbare dingen. Over concepten of gevoelens. Omdat inmiddels bekend is dat we als mensen niet in staat zijn om zelfs maar aan dingen te denken zonder dat ze ergens een plek hebben waar die dingen zich bevinden. Ook al zijn we het niet gewend om daarover na te denken. Als je meer weet over die locatie, ontdek je vaak ook meer over het gevoel of het concept.

Voorbeelden uit onze praktijk zijn bijvoorbeeld:

• Een afdelingshoofd vraagt ons om te helpen bij het weer op de rit krijgen van haar afdeling. Er is veel gebeurd en zij wil dat haar mensen het verleden achter zich gaan laten, alleen dan kan er positieve beweging komen. Wat ze graag zou willen is dat er weer een goede werksfeer komt, waar mensen niet meer zoveel klagen onderling, en dat er weer op een prettige manier wordt samengewerkt. Wanneer de adviseur vraagt ‘En waar is die samenwerking, wanneer er prettig wordt samengewerkt?’, dan verduidelijkt ze dat het gaat om de samenwerking tussen de medewerkers in de teams, maar ook de samenwerking met de coördinatoren en haarzelf. Verschillende soorten van samenwerking dus. En het is de moeite waard om even verder te onderzoeken wat er voor haar op die verschillende gebieden nodig zou zijn om haar gewenste uitkomst waar te gaan maken.

• Een coachee is expert op haar vakgebied. Al jaren is zij vraagbaak voor zowel haar eigen collega’s als mensen uit haar werkveld. Dan wordt ze, door ziekte van een collega, gevraagd om als projectmanager en teammanager op te treden. Ze twijfelt of ze dat wil, maar wil het wel proberen. Gaandeweg merkt ze dat ze niet meer alleen op inhoud kan opereren, maar ook een andere positie moet innemen binnen de groep. En dat maakt haar wat onzeker. Een vreemde ervaring voor haar. Wat ze graag wil is vol vertrouwen handelen wanneer ze niet van alle inhoudelijke details op de hoogte is. Wanneer ze de vraag ‘En waar is vol vertrouwen?’ krijgt, komt ze erachter dat dat in haar maagstreek zit. Na nog een vraag is het ‘een groene, warme gloed die haar rustig maakt’. Dat geeft haar een anker voor ‘vol vertrouwen’ dat ze kan gebruiken voor situaties die ze tegenkomt.

Gewoon aan de slag heeft in samenwerking met De Inspectie Verkeer en Waterstaat een pakket aan communicatietrainingen ontwikkeld onder de naam: “Communiceren met Effect”. Er zijn zes interne trainers door Gewoon aan de slag opgeleid en ingewerkt. Inmiddels zijn er zo’n twintig basistrainingen en vijf verdiepingsmodules uitgevoerd.

Dick Tempelaars, verantwoordelijk voor de opleidingen, vertelt:

“De training is opgezet om de interne en externe communicatie te verbeteren. Drie jaar geleden zijn we ermee begonnen. We hadden het idee dat in onze organisatie veel kennis aanwezig is en dat we die nog beter zouden kunnen aanwenden als we daar effectief over communiceren. Ook binnen de organisatie  bleek dat collega’s onderling soms moeite hadden met de interne communicatie, bijvoorbeeld het maken van goede resultaatgerichte afspraken.

We hebben Gewoon aan de slag benaderd. Samen met hen hebben we een voor ons geschikt programma ontwikkeld. De trainers van de IVW hebben eerst een oefentraject gevolgd volgens het principe train the trainer. Zij hebben vaak al een achtergrond als coach of trainer.

De training is bedoeld om mensen stof tot nadenken, tot reflecteren  te bieden en niet om ze trucjes aan te leren. Aan de orde komen de elementaire technieken als luisteren, samenvatten en doorvragen. Ook het geven het ontvangen van feedback, verbale en non-verbale communicatie en de Roos van Leary (over invloed in gesprekken) komen aan de orde.

De training duurt twee dagen. Uit de evaluatie blijkt dat de mensen in hun werk, maar ook privé, veel hebben aan wat ze hebben geleerd. De verdiepingsmodule is meer op jezelf als  persoon gericht: wat zijn je kwaliteiten, hoe gebruik je die in je communicatie en wat zijn je valkuilen? De cursus duurt weer twee dagen en na drie weken is er een terugkomdag.

We proberen zoveel mogelijk homogene groepen samen te stellen. Dus mensen op hetzelfde niveau  bij elkaar. Dit bevordert dat de mensen in bepaalde werksituaties meer in elkaar herkennen. De inhoud van de trainingen verandert niet.

We bereiden ook een training voor managers voor. Die training zal onder anderen behandelen hoe je als manager je medewerkers kunt coachen bij hun communicatie.”
Ook enkele deelnemers vertellen hun ervaringen:

Alexander Bodenstaff, senior ondersteunend adviseur IVW/Bedrijfsvoering

“In de loop der jaren heb ik meerdere communicatietrainingen gevolgd die ik kreeg aangeboden bij de bank en daarna het accountantskantoor waar ik werkte. De basistraining “Communiceren met effect” heb ik een jaar geleden gevolgd. Het verfrissende van deze training vind ik de manier waarop deze wordt gepresenteerd. Je zit in een groep en je voelt je individueel benaderd bij de uitleg van de theorie en nieuwe opdrachten. Die opdrachten waren óók leuk om te doen. Voordeel daarvan was eigenlijk dat je “spelenderwijs” met elkaar ging communiceren; verbaal, en vooral ook non-verbaal. Met veel plezier kijk ik terug op deze training!”

Monique Beernink, inspecteur IVW/Luchtvaart

“Inmiddels heb  ik eind februari/begin maart ook een verdiepingsmodule gevolgd. Het is verhelderend hoe je op eenvoudige wijze inzichtelijk kunt maken waar je staat in relatie tot waar je naar toe wilt. Het eureka moment…De training biedt praktische handvatten om je bewust te worden waarom een gesprek niet loopt zoals je zou willen dat het loopt. En hoe je daar verandering in aan kan brengen op een manier die bij jou past. Helaas moet ik toegeven dat ik  na een moeizaam gesprek constateer dat ik toch nog vergeten ben om ’t toe te passen.”

Theresia Vermeulen, managementassistente bij Rail en Wegvervoer, Planning en Dienstverlening

 ”Ik volgde de training in november 2010. Wat mij bij is gebleven is dat we een rollenspel moesten doen. Je moest een persoon aanspreken op gedrag of iets anders. De persoon in kwestie moest ook op een natuurlijke manier terug reageren en ik weer daarop. Het leuke was dat je echt in die rol zat en er soms heftig gereageerd werd. Daarna moest je aangeven hoe je je voelde als iemand zo reageert en wat het met je doet. Ook moest je je verplaatsen in die ander, hoe die dat ervaart en wat het met die persoon doet. Wat ik o.a. heb geleerd is:

1. Denk eerst na wat je wilt gaan zeggen en welke toon en houding je gaat gebruiken
2. Denk ook aan die ander die aangesproken wordt op iets
3. Ga bij jezelf na hoe jij zelf benaderd wil worden en wat dat uiteindelijk met je doet

Deze aspecten zijn mij bij gebleven en ben die ook in de praktijk ben gaan gebruiken.”

Dat kan toch iedereen?

Ik moet dan altijd weer denken aan De Parade. Waar het informele, losse, vrije karakter alleen maar mogelijk is door de enorm professionele organisatie erachter. Alles is tot in de puntjes geregeld om het zo te kunnen laten verlopen.

Zo ook bij het World Cafe, voor de gelegenheid het WOW-café gedoopt, dat ik voor de Water-ontmoet-Water conferentie in november mocht verzorgen. Waarbij de gastheren aan de tafels vooraf een uitgebreide workshop bijwoonden om ze goed mee te nemen in hoe ze met zo weinig mogelijk doen, zoveel mogelijk de discussie van de andere tafelgenoten konden stimuleren. Ze konden uitdagen om inderdaad de tafels als notitieblok te gebruiken en om net even dat laagje dieper te komen. Waarbij de ‘informele’ muziek precies is uitgezocht bij de sfeer en het thema, zelfs de post-its de vorm hebben van bierviltjes, er menukaarten met het programma op tafel staan, etc, etc.
En waarbij natuurlijk -het bloed kruipt waar het niet gaan kan- flink is nagedacht over wat voor vragen de vragen zijn die er binnen dit kader en voor deze groep ‘toe doen’.

Regelmatig heb ik mezelf tijdens de voorbereidingen weer afgevraagd waar toch al die tijd naartoe ging, en op de dag zelf lijkt het ook echt allemaal vanzelf te gaan. Precies door die uitgebreide voorbereiding dus wel. En de fantastische inzet van de deelnemers, die met elkaar ook nog eens tot heel zinvolle inzichten zijn gekomen en werkelijke kunstwerken van de tafelkleden maakten in het proces.

Voor wie ook wil zien wat er uit is gekomen, de Prezi met de resultaten staat online. Want ook de afhechting is onderdeel om het niet alleen leuk en zinvol te laten zijn op het moment zelf, maar het ook daarna door te laten werken.

Ik heb er weer van genoten, en de reacties waren super enthousiast.

Meer weten of ook leuke ervaringen? Laat hieronder een reactie achter, of neem contact met ons op.

Het begon als volgt:

JudithWebber

Zo. Dat was me m’n lezing wel. Veel weerstand. M’n best gedaan er netjes mee om te gaan. Kiezen voor je droomklant is ook heel spannend….

Mezelf tijdens de weerstand blijven focussen op wie m’n verhaal wel ‘pakt’ is de kunst. De critici hoorde ik tijdens de borrel niet, gek!

De rest van het gesprek intrigeerde me (zie weergave aan het eind van deze post). Het thema weerstand komen we vaak tegen bij het  faciliteren van veranderingen en ook bij het introduceren van Zuiver Communiceren. Omdat ik mijn gedachten alleen kwijt kon in 9(!) tweets, wilde ik dit blog gebruiken om iets te delen van wat het onderwerp voor mij raakt.

In de eerste tweet klonk het voor mij alsof Judith bezig was geweest een potentieel ‘gevecht’ te side-steppen. Een heel natuurlijke reactie als je weerstand tegenkomt (naast aangaan of wegrennen ). Maar in onze ervaring is er met oprechte nieuwsgierigheid naar de ander veel te winnen. Ook bij weerstand. Dit kan het ‘gevecht’ ontzenuwen en een dialoog mogelijk maken. Sterker nog: er gebruik van maken.

Dus ik werd nieuwsgierig: was Judith nieuwsgierig naar waar de weerstand die ze ervoer vandaan kwam? En hoe past dit thema in haar mooie visie ‘Kies en ze kiezen voor jou?’. Ik weet er nog niet heel veel van, maar het gaat bijvoorbeeld om: er zullen altijd mensen zijn die ‘ja’ zeggen, en ook altijd mensen die ‘nee’ zeggen tegen wat je te bieden hebt. Daarnaast is er een groep mensen die meer onder ‘misschien’ valt. Wat Judith zegt, is: richt je op de eerste en de laatste groep. Als ik dan verder fantaseer, is de groep die ‘Nee’ zegt, de groep die weerstand laat zien. Betekent dat dus dat je volgens Judith die links moet laten liggen, bijvoorbeeld omdat lijkt dat die te veel energie kost en toch niet overtuigd gaat worden? Dit was waar ik benieuwd naar was.

Toen ik Judith vroeg of ze nieuwsgierig was naar waar de weerstand vandaan kwam, antwoordde ze in eerste instantie met een interpretatie: een mogelijke uitleg van waarom mensen weerstand hebben bij haar verhaal, waarschijnlijk gebaseerd op Judith’s eerdere ervaringen en overtuigingen. Maar ik was juist geïnteresseerd in of ze iets deed met de dingen die op dat moment echt speelden voor haar toehoorders met weerstand, vandaar mijn vraag:

Ga je in jouw visie nog op zoek gaat naar wat er gebeurt voor mensen die zichtbaar ‘nee’ reageren #waardevolleinformatie?

Want intussen interpreteer ik er lustig op los, maar ik weet nog niet hoe ze hiernaar kijkt, behalve dat ze tweette er niet op afgegaan te zijn.  Judiths laatste tweet is een mooie uitnodiging om ideeën te delen.

Dus, waar ik zoal aan dacht was..:

Weerstand is wat mij betreft een label voor: ‘jij doet niet wat ik van je zou willen/ wat voor mij handig zou zijn’. Weerstand gaat over dat twee intenties niet met elkaar lijken te stroken. Het helpt dan om te opereren vanuit de aanname: mensen hebben altijd een voor hen hele goede reden voor wat ze doen, en dus ook voor wat er voor mij uitziet als weerstand.

Oprecht nieuwsgierig zijn helpt dan. En dan bedoel ik: zonder bijbedoeling dat er iets moet veranderen in hun overtuiging door mijn nieuwsgierigheid, en intussen mijn oordelen/interpretaties nog even opzij zetten. Hoe doe je dat? Bijvoorbeeld door te vragen: En wat gebeurt er nu (voor jou)?’ (Een van de Verhelderende Vragen). En dan door te vragen over het antwoord totdat je er iets van begrijpt.

Door zo’n antwoord serieus te nemen, voelen mensen zich gehoord en erkend, en dat alleen al geeft vaak ontspanning van de sfeer. En de mogelijkheid tot een open gesprek en om het eventueel ‘constructief oneens’ te zijn met elkaar. ‘Even goede vrienden, en voor mij werkt dit niet zo’. Prima. Maar vaak is het bijeffect dat er veel meer mogelijkheden ontstaan voor jouw boodschap om wel binnen te komen. Zonder dat je daar direct op uit bent.

Het betekent nog steeds dat je kunt kiezen waarop je je aandacht wilt richten en hoe lang (want wat je aandacht geeft groeit), dan wel om te kiezen voor wie je wilt kiezen, ook tijdens een lezing. Maar zo geef je jezelf en anderen meer kans om zich te verdiepen in wat je te vertellen hebt.

En nu ben ik nog steeds heel benieuwd naar hoe dit past binnen de visie van Judith. Dus Judith, wat denk je?

(En natuurlijk ook naar de reacties en gedachten van jou!)

Doe ook mee aan ons gesprek op twitter via:

@GewoonMiek& @judithwebber

Het hele gesprek tot nu toe:

JudithWebber

 

Zo. Dat was me m’n lezing wel. Veel weerstand. M’n best gedaan er netjes mee om te gaan. Kiezen voor je droomklant is ook heel spannend….

Me zelf tijdens de weerstand blijven focussen op wie m’n verhaal wel ‘pakt’ is de kunst. De critici hoorde ik tijdens de borrel niet, gek!

 

GewoonMiek AnnemiekVHelsdingen

 

@JudithWebber ben je nieuwsgierig naar waar weerstand vandaan komt als je m tegenkomt?

 

JudithWebber Judith Webber

 

@GewoonMiek vaak vanuit een gevoel bij de ander dat hij of zij niet in staat is om dezelfde keuzes te maken als ik. ‘Ik heb makkelijk praten’

 

GewoonMiek AnnemiekVHelsdingen

 

@JudithWebber Snap ik, en dat klinkt als jouw interpretatie. Bedoelde te vragen: past onderzoeken naar waar individuele weerstand vandaan komt ook binnen jouw visie?

 

JudithWebber Judith Webber

 

@GewoonMiek ik ben er niet op afgegaan om te vragen waar de weerstand vandaan kwam, als je dat bedoelt.

 

GewoonMiek AnnemiekVHelsdingen

 

@JudithWebber ja: ga je in jouw visie nog op zoek gaat naar wat er gebeurt voor mensen die zichtbaar ‘nee’ reageren #waardevolleinformatie?

 

@JudithWebberJudith Webber

 

@GewoonMiek ik ben nu wel erg benieuwd, ben ook al met wat toehoorders in gesprek. Dus ja, ik wil graag leren!