Drie experimenten over hoe we onbewust beïnvloed worden

“Nee hoor, ik laat me niet zo makkelijk beïnvloeden… Ik ben een onafhankelijk denker.” Hoe vaak horen we dit niet zeggen? Of sterker nog, zeg je het zelf?

Al in 1963 toonde een beroemd experiment van Stanly Milgram aan dat we allemaal over onze grenzen van ons persoonlijk geweten gaan. Bijvoorbeeld als er iemand met autoriteit achter ons staat die de opdracht geeft en de verantwoordelijkheid op zich neemt. Ook mensen die vooraf aangeven echt niet zomaar te doen wat een autoriteit zegt…

Voor wie ze niet kennen: in deze experimenten moesten de ‘proefpersonen’ (die dachten dat ze assisteerden bij het onderzoek uitvoeren) elektrische schokken toedienen aan mensen die woorden aan het leren zijn. Althans, dat denken zij. Gelukkig worden er uiteraard niet echt schokken uitgedeeld. Bijna allemaal gaan ze veel verder in het toedienen van zichtbaar gevaarlijke voltages (inclusief waarschuwingen op de knoppen), dan ze zelf dachten te gaan doen. Sommigen zelfs met geschreeuw en later stilte aan de andere kant (ze zien de mensen niet, maar horen ze wel).

Het verhaal en vooral de filmpjes bij deze experimenten schokten mij enorm toen ik ze voor het eerst hoorde en zag, en blijven me tot de dag van vandaag bij. We weten zoveel niet over hoe we beïnvloed worden! Onze rationele overtuigingen en waarden zijn maar het topje van de ijsberg.

Recent werd ik gewezen op een filmpje dat ook gaat over deze onbewuste beïnvloeding, maar dan op een ogenschijnlijk wat onschuldiger manier. Creatievelingen werden door ‘mentalist’ Derren Brown aan het werk gezet om met een originele invulling te komen voor een begraafplaats voor dieren. In de taxirit onderweg worden ze op allerlei manieren ’geprimed’; ze worden met allerlei beelden op volstrekt onbewust niveau beïnvloed in hun denken. Waardoor hun originele concept, inclusief de weergave ervan, schokkend veel lijkt op wat ze onderweg is meegegeven…

Ook Malcolms Gladwell beschrijft in zijn boek Blink (in het NL uitgegeven onder de naam ’Intuïtie’) hoe ons gedrag wordt beïnvloed door alleen al de woorden die we ’toevallig’ te zien krijgen. In een experiment van psycholoog John Bargh worden niet-wetende deelnemers geconfronteerd met een set lijstjes van vijf woorden, zogenaamd voor een cognitieve test waarin zo snel mogelijk zinnen gemaakt moeten worden met vier van die vijf woorden. De groep mensen die hierin woorden onder ogen krijgt die (deels en indirect) gaan over ouderdom (grijs, bingo, Florida, rimpel, etc) loopt significant langzamer de gang door terug dan ze heen liepen…!

Al deze experimenten leren me dat je we veel meer beïnvloed worden dan we denken en zouden willen. Het heeft mij er persoonlijk een tijd toe aangezet maar niet de dag te beginnen met het lezen van de krant… En het bevestigt hoeveel effect het oplevert door alleen al de aandacht te richten op gewenste uitkomsten in plaats van problemen!

Mooi werk hebben we toch…

——————————————————

Wendy Nieuwland is een van de partners van Gewoon aan de slag. Ze begeleidt veranderingen in organisaties vanuit een systemische aanpak. Ze blijft zelf ook altijd weer verder leren en ontwikkelen met als vraag “wat maakt dat veranderingen echt gerealiseerd worden?”

Vind je dit artikel interessant? Laat het weten reageer of abonneer je op de RSS feed.
Over Wendy Nieuwland

Wendy Nieuwland is een van de partners van Gewoon aan de slag. Ze begeleidt veranderingen in organisaties vanuit een systemische aanpak.

Wendy schreef samen met Maaike Nooitgedagt het boek 'Veranderen 3.0. Zeven essentiële principes voor organisatieverandering van binnenuit'. Te bestellen via de website of direct op managementboek.nl.

Laat wat van je horen

*